وبلاگ
حجم مبنا چیست؟ قانون جدید و اثر آن بر قیمت پایانی سهام
حجم مبنا چیست؟ حجم مبنا حداقل تعداد سهامی بود که باید در یک جلسه معاملاتی معامله میشد تا میانگین وزنی معاملات بهطور کامل در قیمت پایانی سهم اثر بگذارد. اگر حجم معاملات کمتر از حجم مبنا بود، تغییر قیمت پایانی نیز به همان نسبت تعدیل میشد.
براساس مصوبه جدید سازمان بورس، از اول دی ۱۴۰۴، برابر با ۲۲ دسامبر ۲۰۲۵، حجم مبنای نماد شرکتهای پذیرفتهشده در بورس تهران و شرکتهای پذیرفتهشده در بازارهای اول، دوم و نوآفرین فرابورس برابر یک سهم تعیین شد. بنابراین در این بازارها اثر تعدیلی حجم مبنا عملاً حذف شده است؛ اما دامنه نوسان، میانگین وزنی معاملات و سایر مقررات همچنان باقی ماندهاند.
بازار پایه فرابورس ساختار و مقررات جداگانهای دارد؛ ازاینرو وضعیت هر نماد بازار پایه باید از تابلوی رسمی و آخرین اطلاعیههای فرابورس بررسی شود.
فهرست مطالب
حجم مبنا چیست و چگونه کار میکرد؟
حجم مبنا برای جلوگیری از تأثیر کامل معاملات بسیار کمحجم بر قیمت پایانی طراحی شده بود.
فرض کنید قیمت مبنای یک سهم هزار ریال و سقف مجاز روز هزار و ۵۰ ریال باشد. اگر فقط تعداد کمی سهم در سقف قیمت معامله میشد، سازوکار حجم مبنا اجازه نمیداد قیمت پایانی با همان معامله محدود، تمام پنج درصد افزایش را ثبت کند.
به بیان ساده:
- حجم بیشتر از حجم مبنا: میانگین وزنی معاملات بهطور کامل در قیمت پایانی اثر میگرفت؛
- حجم کمتر از حجم مبنا: فقط بخشی از تغییر میانگین وزنی در قیمت پایانی اعمال میشد؛
- بدون معامله: معمولاً قیمت پایانی جدیدی بر مبنای معامله شکل نمیگرفت.
هدف این بود که تغییر کامل قیمت پایانی به انجام حجم مشخصی از معاملات وابسته باشد.
آیا حجم مبنا در بورس حذف شده است؟
در ادبیات عمومی گفته میشود حجم مبنا حذف شده، اما عبارت دقیقتر این است که حجم مبنا برابر یک سهم تعیین شده است.
🔗 مصوبه رسمی ریزساختارهای بازار سرمایه اعلام میکند حجم مبنا برای نماد معاملاتی شرکتهای پذیرفتهشده بورس اوراق بهادار تهران و شرکتهای پذیرفتهشده فرابورس از اول دی ۱۴۰۴ برابر یک سهم تعیین میشود. مقررات گره معاملاتی نیز از همان تاریخ در این بازارها اعمال نمیشود.
وقتی حجم مبنا یک سهم باشد، بهمحض انجام معامله، حجم روز از حداقل تعیینشده کمتر نیست. درنتیجه ضریب تعدیل حجم مبنا برابر یک میشود و قیمت پایانی براساس میانگین وزنی معاملات محاسبه خواهد شد.
دامنه اجرای مصوبه جدید
براساس اطلاعیههای رسمی:
- شرکتهای پذیرفتهشده در بورس تهران مشمول حجم مبنای یک هستند؛
- نمادهای بازار اول فرابورس مشمول آن هستند؛
- نمادهای بازار دوم فرابورس مشمول آن هستند؛
- نمادهای بازار نوآفرین فرابورس مشمول آن هستند؛
- مقررات گره معاملاتی در این بازارها کنار گذاشته شده است.
نباید این نتیجه را بدون بررسی به تمام ابزارها و بازارهای دیگر تعمیم داد. بازار پایه، صندوقها، اوراق بدهی، حقتقدمها و سایر ابزارها ممکن است قواعد اختصاصی داشته باشند.
عدد قطعی هر نماد را در روز معامله از 🔗 سامانه TSETMC و اطلاعیههای رسمی بورس یا فرابورس بررسی کنید.
تفاوت حذف حجم مبنا و حجم مبنای یک سهم
عبارت | معنای دقیق |
|---|---|
| حذف قانونی حجم مبنا | مفهوم حجم مبنا دیگر در مقررات و سامانه وجود نداشته باشد |
| حجم مبنای یک سهم | حجم مبنا همچنان یک فیلد معاملاتی است، اما مقدار آن یک سهم است |
| نتیجه عملی در معاملات عادی | با انجام حداقل یک معامله، اثر تعدیلی حجم مبنا اعمال نمیشود |
| اثر بر دامنه نوسان | دامنه نوسان حذف نمیشود |
| اثر بر میانگین وزنی | قیمت پایانی همچنان از میانگین وزنی معاملات تأثیر میگیرد |
بنابراین «حذف حجم مبنا» توصیفی از نتیجه عملی مصوبه است، نه لزوماً حذف کامل این مفهوم از تمام مقررات و سامانهها.
قیمت پایانی چگونه محاسبه میشود؟
برای محاسبه قیمت پایانی ابتدا میانگین وزنی معاملات روز به دست میآید:
میانگین وزنی قیمت = مجموع ارزش معاملات ÷ مجموع حجم معاملات
یا به شکل کاملتر:
میانگین وزنی = مجموع قیمت هر معامله × حجم همان معامله ÷ مجموع حجم معاملات
فرض کنید این معاملات انجام شدهاند:
قیمت معامله | حجم معامله | ارزش معامله |
|---|---|---|
| ۱٬۰۰۰ ریال | ۱۰۰ هزار سهم | ۱۰۰ میلیون ریال |
| ۱٬۰۲۰ ریال | ۲۰۰ هزار سهم | ۲۰۴ میلیون ریال |
| ۱٬۰۵۰ ریال | ۱۰۰ هزار سهم | ۱۰۵ میلیون ریال |
| مجموع | ۴۰۰ هزار سهم | ۴۰۹ میلیون ریال |
میانگین وزنی:
۴۰۹ میلیون ÷ ۴۰۰ هزار = ۱٬۰۲۲٫۵ ریال
با حجم مبنای یک سهم، حجم معاملات بیشتر از حجم مبناست؛ بنابراین اثر حجم مبنا ضریب کاهندهای بر این میانگین اعمال نمیکند.
سامانه ممکن است قیمت را براساس قواعد گردکردن و واحد پایه سفارش نمایش دهد.
فرمول قدیمی اثر حجم مبنا بر قیمت پایانی
برای درک تابلوهای تاریخی و دادههای قبل از اجرای قانون جدید، شناخت فرمول قبلی همچنان مفید است.
اگر حجم معاملات کمتر از حجم مبنا بود:
قیمت پایانی = قیمت مبنا + (میانگین وزنی معاملات − قیمت مبنا) × حجم معاملات ÷ حجم مبنا
نسبت حجم معاملات به حجم مبنا حداکثر یک در نظر گرفته میشد:
ضریب حجم = حداقلِ یک و حجم معاملات ÷ حجم مبنا
بنابراین:
قیمت پایانی = قیمت مبنا + تغییر میانگین وزنی × ضریب حجم
مثال محاسبه با حجم کمتر از حجم مبنا
فرض کنید:
- قیمت مبنا: هزار ریال؛
- میانگین وزنی معاملات: هزار و ۵۰ ریال؛
- حجم معاملات: ۲۰۰ هزار سهم؛
- حجم مبنا: ۴۰۰ هزار سهم.
ضریب حجم:
۲۰۰ هزار ÷ ۴۰۰ هزار = ۰٫۵
میزان تغییر میانگین وزنی:
۱٬۰۵۰ − ۱٬۰۰۰ = ۵۰ ریال
تغییر قابلاعمال در قیمت پایانی:
۵۰ × ۰٫۵ = ۲۵ ریال
قیمت پایانی:
۱٬۰۰۰ + ۲۵ = ۱٬۰۲۵ ریال
با وجود اینکه میانگین معاملات پنج درصد بالاتر از قیمت مبنا بود، قیمت پایانی فقط ۲٫۵ درصد افزایش پیدا میکرد.
همان مثال با حجم مبنای یک سهم
اکنون حجم مبنا را یک سهم در نظر بگیرید:
۲۰۰ هزار ÷ یک = عددی بیشتر از یک
چون ضریب حجم حداکثر یک است:
ضریب حجم = یک
درنتیجه:
قیمت پایانی = میانگین وزنی معاملات = ۱٬۰۵۰ ریال
این تفاوت، اثر اصلی مصوبه جدید را نشان میدهد.
تفاوت قیمت پایانی و آخرین قیمت چیست؟
قیمت پایانی و قیمت آخرین معامله الزاماً برابر نیستند.
معیار | قیمت پایانی | آخرین قیمت |
|---|---|---|
| تعریف | نتیجه میانگین وزنی معاملات روز | قیمت آخرین معامله انجامشده |
| اثر حجم هر معامله | بله | خیر؛ فقط آخرین معامله مهم است |
| کاربرد اصلی | یکی از مبانی قیمت مرجع جلسه بعد | نمایش جدیدترین قیمت معامله |
| امکان تفاوت با یکدیگر | بله | بله |
| نشاندهنده کل معاملات روز | تا حدی | خیر |
فرض کنید بیشتر معاملات در محدوده هزار ریال انجام شدهاند، اما آخرین معامله با حجم کم در هزار و ۵۰ ریال ثبت شود. آخرین قیمت هزار و ۵۰ ریال است، ولی قیمت پایانی ممکن است به دلیل میانگین وزنی حجمها بسیار نزدیکتر به هزار ریال باشد.
حجم مبنای یک به این معنا نیست که آخرین قیمت بهطور خودکار قیمت پایانی میشود. قیمت پایانی همچنان میانگین وزنی معاملات است.
تفاوت قیمت مبنا، قیمت پایانی و آخرین قیمت
قیمت مبنا
قیمتی است که دامنه مجاز روز و تغییرات تابلو نسبت به آن سنجیده میشود. در شرایط عادی معمولاً با قیمت پایانی جلسه قبل ارتباط دارد، اما در بازگشاییها، اقدامات شرکتی و شرایط خاص میتواند براساس مقررات دیگری تعیین شود.
قیمت پایانی
میانگین وزنی معاملات معتبر روز است که مطابق مقررات سامانه محاسبه میشود.
آخرین قیمت
قیمت جدیدترین معامله ثبتشده روی تابلو است. این عدد میتواند بالاتر یا پایینتر از قیمت پایانی باشد.
اختلاف آخرین قیمت با قیمت پایانی گاهی برای تحلیل رفتار کوتاهمدت تقاضا و عرضه استفاده میشود؛ اما بهتنهایی سیگنال قطعی جلسه بعد نیست.
آیا با معامله یک سهم میتوان قیمت پایانی را تغییر داد؟
از نظر سازوکار حجم مبنا، وقتی مقدار آن یک است، معامله یک سهم شرط حجمی را تأمین میکند. اگر در تمام روز فقط همان یک معامله معتبر انجام شده باشد، میانگین وزنی نیز از همان معامله تشکیل میشود.
اما این موضوع به معنای آزادی کامل برای تعیین هر قیمتی نیست، زیرا:
- سفارش باید داخل دامنه مجاز قرار داشته باشد؛
- معامله باید در سامانه تطبیق سفارش اجرا شود؛
- مقررات دستکاری بازار همچنان برقرار است؛
- معاملات مشکوک میتوانند بررسی شوند؛
- بعضی معاملات یا بازارها ممکن است قواعد خاص داشته باشند؛
- ناظر بازار اختیارهای قانونی خود را حفظ میکند.
همچنین اگر پس از معامله اول، معاملات بیشتری انجام شود، تمام آنها متناسب با حجم خود وارد میانگین وزنی میشوند. بنابراین آخرین معامله کمحجم نمیتواند اثر حجم بسیار بزرگ معاملات قبلی را حذف کند.
آیا دامنه نوسان با حجم مبنا حذف شد؟
خیر. حجم مبنا و دامنه نوسان دو ابزار متفاوت هستند.
- حجم مبنا: میزان اثر حجم معاملات بر قیمت پایانی را تنظیم میکرد؛
- دامنه نوسان: محدوده مجاز ثبت سفارش و انجام معامله در یک جلسه را تعیین میکند.
برابر یک شدن حجم مبنا باعث نمیشود سهم خارج از دامنه مجاز روز معامله شود. درصد دامنه نوسان نیز متغیر مقرراتی است و ممکن است براساس بازار، نوع نماد یا تصمیم نهاد ناظر تغییر کند.
قبل از معامله، دامنه همان روز را از تابلوی نماد مشاهده کنید.
ارتباط حجم مبنا و گره معاملاتی
گره معاملاتی برای نمادهایی طراحی شده بود که به دلیل صف خرید یا فروش و انجام حجم ناکافی، برای چند جلسه معاملاتی با مشکل کشف قیمت و نقدشوندگی مواجه میشدند.
چون حجم پایینتر از حجم مبنا مانع تغییر کامل قیمت پایانی میشد، ممکن بود سهم مدت بیشتری در صف باقی بماند.
مصوبه جدید علاوه بر تعیین حجم مبنا برابر یک سهم، اعلام کرد مقررات گره معاملاتی در بازارهای مشمول از اول دی ۱۴۰۴ اعمال نمیشود.
این تغییر منطقی است؛ زیرا وقتی حجم مبنا یک سهم باشد، مشکل «پرنشدن حجم مبنا» در معاملات عادی موضوعیت قبلی را ندارد.
وضعیت بازار پایه را باید جداگانه بررسی کرد؛ زیرا تمام مقررات شرکتهای پذیرفتهشده لزوماً به نمادهای بازار پایه تعمیم نمییابد.
اثر حجم مبنای یک بر قیمت پایانی
انتقال سریعتر معاملات به قیمت پایانی
پیش از تغییر، حجم پایین میتوانست اثر میانگین وزنی را کاهش دهد. اکنون در بازارهای مشمول، میانگین وزنی بدون ضریب کاهنده حجم مبنا در قیمت پایانی منعکس میشود.
کاهش فاصله ناشی از حجم ناکافی
در گذشته ممکن بود آخرین قیمت و میانگین معاملات در سقف دامنه باشند، اما به دلیل پرنشدن حجم مبنا قیمت پایانی تغییر کمتری کند. این نوع فاصله پس از اجرای حجم مبنای یک ایجاد نمیشود.
افزایش اهمیت معاملات کمحجم
در نماد کممعامله، تعداد محدودی معامله میتواند میانگین وزنی روز را شکل دهد. بنابراین کیفیت نقدشوندگی و عمق سفارشها اهمیت بیشتری پیدا میکند.
کاهش ماندگاری مکانیکی صفها
یکی از عوامل ماندگاری بعضی صفها، تغییر آهسته قیمت پایانی در اثر پرنشدن حجم مبنا بود. حذف اثر تعدیلی میتواند قیمت مرجع را سریعتر جابهجا کند؛ اما صف خرید یا فروش را بهطور کامل حذف نمیکند.
مزایای حجم مبنای یک سهم
مزایای احتمالی این تغییر عبارتاند از:
- انعکاس سریعتر معاملات در قیمت پایانی؛
- سادهترشدن محاسبه تابلو؛
- کاهش اختلاف ناشی از پرنشدن حجم مبنا؛
- بهبود فرایند کشف قیمت؛
- کاهش قفلشدگی مکانیکی بعضی نمادها؛
- حذف نیاز به مقررات گره معاملاتی در بازارهای مشمول؛
- افزایش اهمیت عرضه و تقاضای واقعی؛
- نزدیکترشدن قیمت پایانی به میانگین وزنی معاملات.
این موارد به معنای تضمین افزایش نقدشوندگی یا رشد بازار نیستند. نقدشوندگی به تعداد خریداران و فروشندگان، ارزش معاملات، سهام شناور، شرایط اقتصادی و کیفیت شرکت نیز وابسته است.
معایب و ریسکهای احتمالی
- اثرگذاری بیشتر معاملات محدود در نمادهای کمعمق؛
- حساسیت بالاتر قیمت پایانی به روزهای کممعامله؛
- افزایش نیاز به نظارت هوشمند بر دستکاری قیمت؛
- نوسان سریعتر قیمت مرجع؛
- افزایش اهمیت سهام شناور آزاد؛
- احتمال شکلگیری میانگین وزنی با تعداد کمی معامله؛
- کاهش نقش یک ابزار کنترلی بدون حذف سایر مشکلات بازار؛
- نیاز بیشتر سرمایهگذار به بررسی ارزش معاملات و عمق بازار.
حجم مبنا بهتنهایی عامل نقدشوندگی یا ناکارآمدی بازار نبود؛ بنابراین تعیین آن روی یک سهم نیز تمام مسائل ساختاری بورس را حل نمیکند.
حجم مبنا را از کجا ببینیم؟
در صفحه هر نماد در TSETMC معمولاً اطلاعاتی مانند این موارد نمایش داده میشود:
- حجم مبنا؛
- حجم معاملات؛
- ارزش معاملات؛
- تعداد معاملات؛
- قیمت پایانی؛
- قیمت آخرین معامله؛
- قیمت مجاز روز؛
- تعداد و حجم سفارشهای خریدوفروش؛
- سهام شناور؛
- وضعیت نماد.
روش بررسی:
1. وارد TSETMC شوید.
2. نام یا نماد شرکت را جستوجو کنید.
3. صفحه اطلاعات نماد را باز کنید.
4. مقدار «حجم مبنا» را در اطلاعات تابلو بخوانید.
5. بازار و تابلوی نماد را نیز کنترل کنید.
6. در صورت مشاهده عدد غیرمنتظره، اطلاعیههای بورس یا فرابورس را بررسی کنید.
از داده تاریخی یک مقاله قدیمی برای تشخیص حجم مبنای فعلی استفاده نکنید. مقدار رسمی همان نماد در روز معامله معتبرتر است.
وضعیت حجم مبنا در بازار پایه فرابورس
اطلاعیه عمومی حجم مبنای یک سهم، به شرکتهای پذیرفتهشده فرابورس و بازارهای اول، دوم و نوآفرین اشاره دارد. بازار پایه محل درج شرکتهایی است که الزاماً فرایند پذیرش این بازارها را طی نکردهاند و مقررات اختصاصی دارد.
بنابراین درباره بازار پایه:
- حجم مبنای یک را به تمام نمادها تعمیم ندهید؛
- رنگ بازار پایه را بررسی کنید؛
- عدد فعلی را از تابلوی نماد بخوانید؛
- آخرین اطلاعیه فرابورس را کنترل کنید؛
- قواعد دامنه نوسان و گره معاملاتی همان بازار را جداگانه بررسی کنید.
این تفکیک یکی از نکاتی است که بسیاری از آموزشهای قدیمی یا بهروزرسانینشده نادیده میگیرند.
آیا فرمول چهار دههزارم هنوز کاربرد دارد؟
در آموزشهای قدیمی معمولاً حجم مبنا برابر چهار دههزارم تعداد سهام شرکت معرفی میشود:
حجم مبنای اولیه = تعداد سهام شرکت × ۰٫۰۰۰۴
سپس حداقل و حداکثر ارزش مبنا نیز در محاسبه اعمال میشد. این فرمول برای شناخت مقررات گذشته و تحلیل دادههای تاریخی مفید است، اما نباید پس از اول دی ۱۴۰۴ برای نمادهای مشمول مصوبه جدید بهعنوان فرمول جاری استفاده شود.
برای تصمیم امروز، عدد روی تابلوی رسمی و آخرین مصوبه بازار اهمیت دارد.
چگونه اثر حذف عملی حجم مبنا را تحلیل کنیم؟
حجم و ارزش معاملات را همچنان بررسی کنید
حجم مبنای یک به معنای بیاهمیتشدن حجم معاملات نیست. میانگین وزنی یک روز کمحجم، اعتبار تحلیلی متفاوتی با روزی دارای معاملات گسترده دارد.
قیمت پایانی را با آخرین قیمت مقایسه کنید
اگر آخرین قیمت بالاتر از قیمت پایانی باشد، تقاضا در انتهای جلسه قویتر بوده است؛ اما باید حجم معاملات پایانی و عمق سفارشها نیز بررسی شود.
میانگین تاریخی حجم را ببینید
حجم روز را با میانگین چند هفته گذشته مقایسه کنید تا مشخص شود حرکت قیمت با مشارکت غیرعادی همراه بوده است یا خیر.
سهام شناور را کنترل کنید
نمادی با شناوری محدود ممکن است با سفارشهای کوچکتر نوسان بیشتری نشان دهد.
گزارشهای بنیادی را فراموش نکنید
تغییر قیمت بدون بررسی گزارشهای شرکت کافی نیست. اطلاعیههای مالی و اطلاعات بااهمیت را در 🔗 سامانه کدال مطالعه کنید.
مقایسه حجم مبنا در بورس با بازار ارز دیجیتال
حجم مبنا یکی از اجزای خاص ریزساختار بورس ایران بود. در بازار پیوسته ارز دیجیتال معمولاً قیمت براساس معاملات و دفتر سفارش همان صرافی شکل میگیرد و قاعدهای معادل حجم مبنای سنتی بورس تهران وجود ندارد.
بااینحال، در کریپتو نیز معامله کمحجم در یک بازار کمعمق میتواند قیمت غیرنمایندهای ایجاد کند. به همین دلیل تجمیع قیمت چند صرافی، شاخص قیمت، نقدشوندگی و حجم واقعی اهمیت دارند.
برای شناخت تفاوت ساختار بازارها میتوانید از 🔗 دوره آموزشی رایگان کریپتو برای تازهکارها استفاده کنید. همچنین 🔗 دوره آموزش جامع حرفهای ترید ارز دیجیتال تحلیل حجم، نقدینگی و رفتار قیمت را در ساختار بازار ارز دیجیتال پوشش میدهد.
چکلیست بررسی حجم مبنا و قیمت پایانی
- نماد در بورس تهران است یا فرابورس؟
- اگر فرابورسی است، در کدام بازار قرار دارد؟
- آیا نماد متعلق به بازار پایه است؟
- حجم مبنای فعلی روی تابلو چند است؟
- حجم معاملات روز چقدر است؟
- میانگین وزنی معاملات در چه محدودهای قرار دارد؟
- قیمت پایانی با آخرین قیمت چه فاصلهای دارد؟
- ارزش معاملات نسبت به میانگین تاریخی چگونه است؟
- چند معامله قیمت روز را شکل دادهاند؟
- سهام شناور شرکت چقدر است؟
- آیا نماد بازگشایی یا مشمول شرایط خاص بوده است؟
- دامنه نوسان روزانه نماد چیست؟
- آیا معامله بلوکی یا عمده روی آمار اثر گذاشته است؟
- آیا خبر یا اطلاعیه مهمی در کدال منتشر شده است؟
- آیا اطلاعات مورد استفاده مربوط به مقررات قبل از دی ۱۴۰۴ است؟
اشتباهات رایج درباره حجم مبنا
- استفاده از فرمول قدیمی بهعنوان قانون جاری تمام نمادها؛
- تصور اینکه حجم مبنا از تمام بازار سرمایه حذف حقوقی شده است؛
- تعمیم مصوبه شرکتهای پذیرفتهشده به بازار پایه؛
- یکیدانستن قیمت پایانی با آخرین قیمت؛
- تصور اینکه حجم مبنای یک، دامنه نوسان را حذف کرده است؛
- فرض اینکه معامله آخر، همیشه قیمت پایانی را تعیین میکند؛
- بیتوجهی به میانگین وزنی حجم معاملات؛
- تلقی حجم بالا بهعنوان سیگنال قطعی رشد؛
- نادیدهگرفتن ارزش معاملات؛
- مقایسه حجم خام شرکتهای دارای تعداد سهام متفاوت؛
- استفاده از تصویر قدیمی تابلو برای عدد فعلی؛
- نتیجهگیری درباره نقدشوندگی فقط براساس حجم مبنا؛
- نادیدهگرفتن بازگشاییها و شرایط خاص نماد؛
- تحلیل حرکت قیمت بدون بررسی کدال.
FAQ شامل سؤالات واقعی
حجم مبنا چیست؟
حجم مبنا حداقل تعداد سهامی است که باید معامله شود تا میانگین وزنی قیمت معاملات بهطور کامل در قیمت پایانی اثر بگذارد.
آیا حجم مبنا در بورس حذف شده است؟
از اول دی ۱۴۰۴ حجم مبنای شرکتهای پذیرفتهشده بورس تهران و بازارهای اول، دوم و نوآفرین فرابورس برابر یک سهم شده و اثر تعدیلی آن عملاً حذف شده است.
آیا حجم مبنا در بازار پایه نیز یک سهم است؟
نباید این حکم را به تمام نمادهای بازار پایه تعمیم داد. بازار پایه مقررات جداگانه دارد و عدد هر نماد باید از تابلوی رسمی و اطلاعیه فرابورس بررسی شود.
آیا حجم مبنای یک باعث حذف دامنه نوسان شده است؟
خیر. حجم مبنا و دامنه نوسان دو سازوکار جدا هستند و تغییر حجم مبنا به معنای حذف محدودیت قیمت روزانه نیست.
تفاوت قیمت پایانی و آخرین قیمت چیست؟
قیمت پایانی از میانگین وزنی معاملات روز به دست میآید؛ آخرین قیمت فقط قیمت جدیدترین معامله انجامشده است.
آیا با معامله یک سهم میتوان قیمت پایانی را تغییر داد؟
در نمادی با حجم مبنای یک، همان معامله شرط حجمی را تأمین میکند؛ اما قیمت باید در دامنه مجاز باشد و معاملات بعدی نیز وارد میانگین وزنی میشوند.
فرمول قدیمی حجم مبنا چه بود؟
حجم مبنای اولیه بسیاری از شرکتها براساس چهار دههزارم تعداد سهام محاسبه و سپس با حدود ارزش مبنا تعدیل میشد. این فرمول برای نمادهای مشمول مصوبه جدید جاری نیست.
حجم مبنا را از کجا ببینیم؟
عدد جاری حجم مبنا در صفحه هر نماد در سامانه TSETMC نمایش داده میشود. بازار نماد و اطلاعیههای بورس یا فرابورس را نیز بررسی کنید.
جمعبندی
در پاسخ به پرسش حجم مبنا چیست باید گفت حجم مبنا ابزاری بود که اثر معاملات کمحجم بر قیمت پایانی را کاهش میداد. اگر حجم روز کمتر از حد تعیینشده بود، تغییر میانگین وزنی فقط به نسبت حجم انجامشده در قیمت پایانی اعمال میشد.
از اول دی ۱۴۰۴، حجم مبنای شرکتهای پذیرفتهشده در بورس تهران و بازارهای اول، دوم و نوآفرین فرابورس برابر یک سهم تعیین شده است. این تغییر عملاً ضریب کاهنده حجم مبنا را از محاسبه قیمت پایانی این نمادها کنار میگذارد؛ اما دامنه نوسان، میانگین وزنی، نظارت بازار و سایر قواعد همچنان برقرارند. برای بازار پایه و ابزارهای دیگر، همیشه عدد روی تابلو و آخرین اطلاعیه رسمی را ملاک قرار دهید.